عملى كه مشهورات و آراى محموده است مراجعه شود . دربحث سابق گفته شد كه آنچه مورد اعتبار است آراى عمومى عقلاى جهانست نه آراى يك ملت و يك طائفه كه گاهى خرافى و لازم به مبارزه و اصلاح است ، بنابراين حقوق از قانون ، قانون و اخلاق از مشهورات مطلقه ( آراى همه عقلاء ) و دين گرفته مىشود . دسته‌اى مىگويند دستورات اخلاقى را بايد از واقعيتهاى اجتماعى گرفت زيرا ارزش ، مخلوق روابط اجتماعى است نه مخلوق ذهن اين و آن و به تعبير ديگر ، انبياء و حكماء و صلحا نمىتوانند مصدر خيرآموزى به مردم باشند بلكه اين بافت جامعه است كه مفاهيم اخلاقى را خلق مىكند و آنان به نوبه خود زائيده اجتماع و پيرو محيطاند اگر برده فروشى ديروز خوب و امروز بد بود اگر حجاب ديروز خوب بود و امروز غير اخلاقى بايد سرّ آن را در تار و پود جامعه يافت . اگر در جامعه‌اى ازدواج و اختصاص دو تن به يكديگر رواج يافت آن وقت زنا قبيح مىشود و الا نكاح و سفاح ( زنا ) فرقى ندارند و بالأخره هر چه رواج اجتماعى داشته باشد جواز اخلاقى هم دارد مثل معروف « خواهى نشوى رسوا هم رنگ جماعت شو » چندان هم بى اساس نيست . كمونيست‌ها كه براى ترويج مكتب قلابى و مقاصد خرافى خود بدون در نظر داشت به صحت و سقم مطالب بهر نوع ممكن بهره بردارى مىكنند در ين جا اين نغمه را سر داده‌اند كه : اصولًا روابط اجتماعى رو بنائى هستند و زيربناى همه آنها